Almanca Birleşik İsimler (Komposita) — Artikel, Çoğul ve Bağlantı Harfleri -s-, -n-, -er- (Sesli, A2–B1)
Almanca Birleşik İsimlerdas Haus + die Tür = die Haustür
Almanca iki ya da daha çok kelimeyi birleştirip tek bir isim yapar ve bunu bitişik yazar: das Haus + die Tür = die Haustür. Bu sayfada artikelin nereden geldiği, bağlantı harfleri, çoğul ve kısa çizgi kuralları var. Almanca kelimelere dokunursanız dinlersiniz.
Artikel ve anlam son kelimeden gelir
Birleşik isimde son kelime ana kelimedir (Grundwort): neyin söz konusu olduğunu, artikeli ve çoğulu o belirler. Öndeki kelime onu niteler (Bestimmungswort). Türkçe tamlamada da ana kelime sondadır: ev kapısı, çocuk odası.
| Kelimeler | Birleşik isim | Türkçe |
|---|---|---|
| das Haus + die Tür | die Haustür | ev kapısı |
| das Kind + der Garten | der Kindergarten | anaokulu |
| der Apfel + der Saft | der Apfelsaft | elma suyu |
| die Hand + der Schuh | der Handschuh | eldiven |
| das Wort + das Buch | das Wörterbuch | sözlük |
| der Kaffee + die Tasse | die Kaffeetasse | kahve fincanı |
Akılda tutun: Vurgu çoğunlukla ilk kelimededir: Haustür, Kindergarten, Apfelsaft.
Hangi kelimelerle kurulur?
En sık isim + isim birleşir, ama ilk kelime sıfat, fiil kökü ya da edat da olabilir. Son kelime her zaman isimdir.
| Tür | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|
| isim + isim | der Bahnhof | istasyon, gar |
| sıfat + isim | die Großstadt | büyük şehir |
| sıfat + isim | der Kühlschrank | buzdolabı |
| fiil kökü + isim | der Schreibtisch | yazı masası |
| fiil kökü + isim | die Waschmaschine | çamaşır makinesi |
| edat + isim | der Vorname | ad (ön ad) |
Fiil kökünde mastar eki düşer: schreiben → Schreib-tisch, waschen → Wasch-maschine.
Bağlantı harfleri: -s-, -n-, -er-, -e-
Bazı bileşiklerde iki kelimenin arasına bir bağlantı harfi girer (Fugenelement). Bunun tek bir kesin kuralı yoktur; kelimeyle birlikte öğrenilir. Yine de bazı eğilimler yardımcı olur.
| Bağlantı | Örnek | Eğilim |
|---|---|---|
| -s- | der Arbeitsplatz, der Geburtstag | -ung, -heit, -keit, -ion, -tät ile biten kelimelerden sonra çok sık: die Wohnungstür |
| -n- / -en- | die Straßenbahn, die Sonnenbrille | -e ile biten dişil kelimelerden sonra sık |
| -er- | das Kinderzimmer, das Wörterbuch | çoğulu -er olan kelimelerde |
| -e- | die Hundehütte | seyrek |
| düşen -e | das Schulbuch (die Schule) | ilk kelimenin sonundaki -e bazen düşer |
| bağlantısız | der Apfelsaft, die Haustür | en sık durum |
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Mein Arbeitsplatz ist im dritten Stock. | Çalışma yerim üçüncü katta. |
| Wir fahren mit der Straßenbahn. | Tramvayla gidiyoruz. |
| Das Kinderzimmer ist sehr hell. | Çocuk odası çok aydınlık. |
| Ich habe meine Sonnenbrille vergessen. | Güneş gözlüğümü unuttum. |
Bitişik yazım ve kısa çizgi
| Durum | Örnek |
|---|---|
| kısaltma ile | der Lkw-Fahrer |
| tek harf ile | die E-Mail |
| rakam ile | die 3-Zimmer-Wohnung |
Çok uzun bileşikler için: Almancadaki en uzun kelime.
Alıştırmalar
Her cümlede doğru seçeneği işaretleyin. Doğru cevaptan sonra kısa kural notu açılır.
Welcher Artikel?
Birleşik ismin artikelini seçin.
… Haustür
Son kelime die Tür → die.
… Kinderzimmer
das Zimmer → das.
… Schreibtisch
der Tisch → der.
… Sonnenbrille
die Brille → die.
… Geburtstag
der Tag → der.
… Wörterbuch
das Buch → das.
… Handschuh
der Schuh → der.
Fugenelement
Doğru yazılışı seçin.
die Arbeit + der Platz = der …
-s- bağlantısı.
die Straße + die Bahn = die …
-n- bağlantısı.
die Schule + das Buch = das …
Sondaki -e düşer.
die Wohnung + die Tür = die …
-ung’dan sonra -s-.
das Kind + das Zimmer = das …
-er- bağlantısı.
Plural
Doğru çoğulu seçin (Nominativ).
der Bahnhof → die …
der Hof → die Höfe.
das Wörterbuch → die …
das Buch → die Bücher.
die Haustür → die …
die Tür → die Türen.
das Kinderzimmer → die …
das Zimmer → die Zimmer.
Sıkça Sorulan Sorular
Almanca birleşik isimlerde artikel nasıl bulunur?
Son kelimeye bakın: birleşik ismin artikeli ve çoğulu son kelimeninkidir. das Haus + die Tür → die Haustür; die Hand + der Schuh → der Handschuh.
Almancada birleşik kelimeler neden bitişik yazılır?
Yazım kuralına göre birleşik isim normalde tek kelimedir; bitişik ve büyük harfle yazılır (der Kühlschrank). Kısaltma, harf ya da rakam içeren bileşiklerde kısa çizgi konur (E-Mail, Lkw-Fahrer, 3-Zimmer-Wohnung); parçaları vurgulamak ya da karışıklığı önlemek için de konabilir.
Birleşik isimlerde araya giren -s- ne zaman kullanılır?
Kesin bir kural yoktur, kelimeyle birlikte öğrenilir. -ung, -heit, -keit, -ion, -tät ile biten kelimelerden sonra çok sık görülür: Wohnungstür, Gesundheitszustand, Informationsabend.
Birleşik isimde vurgu nerededir?
Çoğunlukla ilk kelimededir: Haustür, Kindergarten, Apfelsaft.
İlgili sayfalar
💬 Son kelimenin artikelini bulmak için: Artikel bulucu: kelimeyi yazın, der, die, das ve çoğulu gelsin →
💬 Kelime yapımında bir ek daha: Küçültme ekleri -chen ve -lein: neden hep das? →
