Almanca Geçişli ve Geçişsiz Fiiller (transitive / intransitive Verben) — Akkusativ, legen / liegen, haben / sein (Sesli, A2–B1)
Almanca Geçişli ve Geçişsiz FiillerIch lege das Buch hin. — Das Buch liegt da.
Türkçede «-i» hâlinde nesne alan fiile geçişli deriz: kitabı okumak. Almancada da aynı mantık var: Akkusativ nesne alan fiil geçişlidir (transitiv), almayan geçişsizdir (intransitiv). Bu ayrım legen / liegen gibi çiftleri, Perfekt’te haben / sein seçimini ve Passiv’i anlamanın anahtarıdır. Almanca cümlelere dokunursanız dinlersiniz.
Geçişli ve geçişsiz fiil nedir?
| Geçişli (transitiv) | Geçişsiz (intransitiv) | |
|---|---|---|
| Nesne | Akkusativ nesne alır | Akkusativ nesne almaz |
| Örnek | Ich lese ein Buch. | Das Baby schläft. |
| Örnek | Wir besuchen unsere Oma. | Der Zug kommt pünktlich. |
| Passiv | Das Buch wird gelesen. | yalnız öznesiz: Hier wird getanzt. |
Geçişli fiillerin çoğu nesnesiz de kullanılabilir: «Ich lese gern.» Fiil yine geçişlidir; nesne yalnızca söylenmemiştir.
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Sie kauft einen Mantel. | Bir palto alıyor. |
| Ich trinke einen Tee. | Bir çay içiyorum. |
| Wir warten auf den Bus. | Otobüsü bekliyoruz. |
| Die Sonne scheint. | Güneş parlıyor. |
Akılda tutun: warten auf + Akkusativ’deki Akkusativ edattan gelir; warten fiili geçişsizdir. Edatlı nesne fiili geçişli yapmaz.
Geçişsiz fiillerin bazılarıyla öznesiz werden-Passiv kurulabilir; Dativ nesne Passiv’de de Dativ kalır: «Hier wird getanzt.», «Meiner Mutter wird geholfen.»
Dativ alan fiiller nereye girer?
helfen, danken, gefallen, gehören, folgen gibi fiiller Dativ nesne alır. Akkusativ nesneleri olmadığı için Almanca dilbilgisinde geçişsiz sayılır. Türkçede «-e yardım etmek» dediğimiz için de bu sezgiye uyar.
| Almanca | Türkçe |
|---|---|
| Ich helfe meiner Mutter. | Anneme yardım ediyorum. |
| Das Buch gehört mir. | Kitap benim (bana ait). |
| Der Film gefällt uns. | Film hoşumuza gidiyor. |
Dativ alan fiillerin listesi: Dativ alan fiiller.
Çiftler: legen / liegen, stellen / stehen, setzen / sitzen
Bu çiftlerde biri geçişli (bir şeyi bir yere koymak, hareket), öteki geçişsizdir (bir yerde durmak, konum). Geçişli olan Akkusativ nesne ve wohin? sorusuyla, geçişsiz olan wo? sorusuyla kullanılır.
| Geçişli (wohin? + Akk.) | Geçişsiz (wo? + Dat.) |
|---|---|
| Ich lege das Buch auf den Tisch. | Das Buch liegt auf dem Tisch. |
| Sie stellt die Vase ins Regal. | Die Vase steht im Regal. |
| Er setzt das Kind auf den Stuhl. | Das Kind sitzt auf dem Stuhl. |
| Ich hänge das Bild an die Wand. | Das Bild hängt an der Wand. |
Akılda tutun: Geçişli olanlar düzenli çekilir (legte, gelegt); geçişsiz olanlar güçlüdür (lag, gelegen). hängen iki anlamda da hängen’dir ama geçmişi ayrılır: hängte (asmak) / hing (asılı durmak).
Ayrıntı ve alıştırma: Positionsverben.
Hem geçişli hem geçişsiz kullanılan fiiller
Bazı fiiller iki türlü kullanılır. Geçişli kullanımda Perfekt’in yardımcı fiili haben’dir. Geçişsiz kullanım yer değiştirme ya da durum değişimi bildiriyorsa genellikle sein alır (Wir sind nach Berlin gefahren. Das Eis ist gebrochen.); öteki geçişsiz kullanımlar haben alabilir (Das Wasser hat gekocht.).
| Fiil | Geçişli | Geçişsiz |
|---|---|---|
| fahren | Ich habe das Auto in die Garage gefahren. | Wir sind nach Berlin gefahren. |
| brechen | Er hat sich das Bein gebrochen. | Das Eis ist gebrochen. |
| kochen | Ich habe eine Suppe gekocht. | Das Wasser kocht. |
| ändern | Wir ändern den Plan. | Der Plan ändert sich. |
ändern örneğinde olduğu gibi, geçişli bir fiil sich ile geçişsiz bir anlam kazanabilir: öffnen / sich öffnen, bewegen / sich bewegen. Bu dönüşlü kullanımlar değişim bildirse de Perfekt’te haben alır: Der Plan hat sich geändert. Die Tür hat sich geöffnet.
Alıştırmalar
Her cümlede doğru seçeneği işaretleyin. Doğru cevaptan sonra kısa kural notu açılır.
Welches Objekt?
Cümlede hangi nesne var?
Ich lese ein Buch. → …
ein Buch = Akkusativ → geçişli.
Das Baby schläft. → …
schlafen geçişsiz.
Ich helfe meiner Mutter. → …
helfen + Dativ.
Wir besuchen unsere Freunde. → …
besuchen + Akkusativ.
Der Zug kommt pünktlich. → …
kommen geçişsiz.
Das Fahrrad gehört mir. → …
gehören + Dativ.
legen oder liegen?
Doğru fiili seçin.
Ich … das Buch auf den Tisch.
Akkusativ nesne + wohin → legen.
Das Buch … auf dem Tisch.
Konum (wo) → liegen.
Sie … die Vase ins Regal.
Nesne + wohin → stellen.
Die Vase … im Regal.
Konum → stehen.
Das Kind … auf dem Stuhl.
Konum → sitzen.
Er … das Kind auf den Stuhl.
Nesne + wohin → setzen.
haben oder sein?
Doğru yardımcı fiili seçin.
Ich … das Auto in die Garage gefahren.
Nesneli fahren → haben.
Wir … nach Berlin gefahren.
Yer değiştirme, nesne yok → sein.
Er … das Glas zerbrochen.
Nesneli zerbrechen → haben.
Das Glas … zerbrochen.
Nesnesiz zerbrechen (kırılmak) → sein.
Ich … eine Suppe gekocht.
kochen + Akkusativ → haben.
Sıkça Sorulan Sorular
Almancada geçişli fiil nedir?
Akkusativ nesne alan fiildir: Ich lese ein Buch, Wir besuchen unsere Oma. Geçişli fiillerin çoğuyla werden-Passiv kurulabilir: Das Buch wird gelesen. Ama her biriyle değil; sahiplik bildiren haben ile Passiv kurulmaz.
Almancada geçişsiz fiil nedir?
Akkusativ nesne almayan fiildir: schlafen, kommen, gehen, scheinen. Yalnız Dativ alan fiiller (helfen, gehören) de geçişsiz sayılır.
legen ile liegen arasındaki fark nedir?
legen geçişlidir: bir şeyi bir yere yatırarak koymak (Ich lege das Buch auf den Tisch, wohin + Akkusativ). liegen geçişsizdir: bir yerde yatıyor olmak (Das Buch liegt auf dem Tisch, wo + Dativ).
Geçişli fiiller Perfekt’te hep haben mı alır?
Geçişli kullanımda evet, haben alır: Ich habe das Auto gefahren. Aynı fiil geçişsiz, yer değiştirme anlamında kullanılırsa sein alır: Ich bin nach Berlin gefahren.
İlgili sayfalar
