Almanca Metin Türleri — Textsorten erkennen: Nachricht, Kommentar, Reportage (C2)
Metin Türlerini Tanımak
Textsorten — haber, yorum, röportaj, okur mektubu
C2 okuma bölümünde »Bu metin hangi türden ve nereden anladınız?« sorusu neredeyse standart. Cevap sezgiyle verilmiyor; her türün kendi dil işaretleri var. Konjunktiv I görüyorsan haber okuyorsun, retorik soru görüyorsan yorum.
Aşağıya en sık çıkan yedi türü ve her birinin ele veren özelliğini koydum. Sınavda tür sorusuna iki delille cevap vermek isteniyor, o yüzden tabloyu delil listesi gibi kullan.
Yedi tür, tek tabloda
| Tür | Görev | Ele veren işaret |
|---|---|---|
| Nachricht | bilgi vermek | ilk paragrafta ne-kim-nerede, Konjunktiv I ile aktarım |
| Kommentar | görüş bildirmek | retorik soru, değerlendirici sıfat, birinci çoğul »wir« |
| Reportage | yerinde anlatmak | sahne tasviri, kişi adları, sık Präsens |
| Glosse | iğneleyici yorum | abartı ve ironi, kısacık keskin cümleler |
| Leserbrief | okur olarak yanıt vermek | kaynak yazıya atıf, »Ihr Artikel vom …« |
| Sachtext | açıklamak | terimler, isim ağırlıklı yapı, kaynak gösterme |
| Interview | konuşturmak | soru-cevap dizisi, konuşma dili izleri |
En güvenilir tek işaret
Konjunktiv I: Der Minister sagte, die Lage sei stabil.
Bu kip haber dilinin imzası. Gazete, başkasının sözünü aktarırken doğruluğuna karışmadığını böyle gösteriyor.
Aynı olay, üç ayrı türde
Tarafsız aktarım, sei ile Konjunktiv I.
Ünlem, retorik soru, değer yargısı: üçü de yorumun işareti.
Sahneyle açılış ve Präsens: okuru olayın içine sokan anlatım.
Okur mektubunun kendi kuralları
Kaynağı anmadan olmuyor
Mit großem Interesse habe ich Ihren Artikel »Autofreie Städte« vom 3. Mai gelesen.
Okur mektubu her zaman bir yazıya cevaptır. Hangi yazı, hangi tarih: ilk cümlede söylenmezse tür eksik kalıyor.
Görüş serbest, ton kibar
Ich kann die Argumente des Autors nachvollziehen, teile jedoch seine Schlussfolgerung nicht.
Karşı çıkarken bile bu ölçü korunuyor; sert üslup gazetede yayımlanmıyor.
Türkçe konuşanların takıldığı yerler
1. Haberi yorum sanmak
Haberde de olumsuz olaylar anlatılıyor ama yazarın değerlendirmesi yok. Cümlede değer yargısı görmüyorsan tür haberdir.
2. Glosse’yi düz okumak
Wieder ein Gesetz mehr – wie schön, dass wir so viel Zeit haben.
Cümle övüyor gibi duruyor, aslında alay ediyor. Abartı ile ironi bir aradaysa tür Glosse.
3. Yazma görevinde tür kurallarını atlamak
Yönerge Leserbrief diyorsa hitap, kaynak yazı ve imza gerekiyor. Aynı içerik yorum biçiminde yazılırsa puan düşüyor.
4. Röportaj ile mülakatı karıştırmak
Reportage = anlatı · Interview = soru-cevap
Türkçedeki »röportaj« kelimesi ikisini de karşıladığı için sınavda sık karışıyor. Almancada ayrı türler.
Kendini yokla
»Der Sprecher betonte, die Zahlen seien vorläufig.« Hangi tür?
Nachricht. Konjunktiv I ile aktarım var, yazarın kendi görüşü yok.
Metin »Ihr Beitrag vom 12. Juni« diye başlıyorsa tür ne?
Leserbrief. Bir yayına doğrudan atıf, okur mektubunun ayırt edici işareti.
Sınavda tür sorusuna nasıl cevap yazarsın?
Türü söyle, ardından iki delil ver: Es handelt sich um einen Kommentar, denn der Autor stellt rhetorische Fragen und bewertet die Maßnahme.
Tek delille yazılan cevap yarım puan alıyor; ikinci delil çoğu zaman dil işaretinden geliyor.
