Almanca Kısaltmalar ve Anlamları — z. B., usw., bzw., Lkw, GmbH (Sesli, A1–B1)
Almanca kısaltmalar ve anlamları z. B., usw., bzw., Lkw, GmbH, LG… — ne demek, nasıl okunur, nokta ne zaman konur?
Almanca bir metin, ilan ya da e-posta okurken ilk takıldığınız şeylerden biri kısaltmalardır. Sözlükte çoğu yoktur, üstelik iki ayrı türü vardır ve okunuşları da farklıdır. Bu sayfada en sık kullanılan 66 kısaltmayı gruplar hâlinde bulacaksınız: tam hâli, Türkçe karşılığı, gerçek bir örnek cümle ve sesli okunuşuyla. Koyu renkli kısaltma kutusuna dokunursanız Almanların onu nasıl söylediğini duyarsınız.
🔤Almancada iki tür kısaltma var
Kısaltmanın üzerinde nokta varsa okurken çoğunlukla tam hâli söylenir: z. B. → «zum Beispiel». Nokta yoksa ya harf harf okunur (Lkw → «el-ka-ve») ya da kelime gibi (Kita → «kita»).
1. Yazı kısaltması (Schreibabkürzung)
Yalnız yazıda kısalır, konuşmada tam hâli söylenir. Noktayla yazılır: usw., Nr., d. h.
2. Harf ve kelime kısaltması (Initialwort, Kurzwort)
Konuşmada da kısa hâliyle kullanılır. Nokta almaz: EU, GmbH, TÜV, Uni
📄Her metinde karşınıza çıkanlar
Ders kitabında, haberde, e-postada ve resmî yazıda en sık görülenler bunlar. Türkçe karşılığın yanına, bizde de kullanılan kısaltmayı ekledik (örn., vb., bkz., krş.) — çoğunun Türkçede de birebir bir kısaltması var.
zum Beispiel · örneğin (örn.)
Ich esse gern Obst, z. B. Äpfel und Bananen.Meyve yemeyi severim, örneğin elma ve muz.
und so weiter · ve benzeri (vb.), vesaire
Im Supermarkt kaufe ich Brot, Milch, Käse usw.Süpermarketten ekmek, süt, peynir vb. alırım.
beziehungsweise · sırasıyla; ya da; daha doğrusu
Anna und Tom sind 20 bzw. 22 Jahre alt.Anna ve Tom sırasıyla 20 ve 22 yaşında.
das heißt · yani
Der Laden ist sonntags zu, d. h. wir müssen heute einkaufen.Dükkân pazar günleri kapalı, yani alışverişi bugün yapmamız gerekiyor.
unter anderem · başka şeylerin yanı sıra, başta
In Berlin gibt es u. a. viele Museen.Berlin’de başka şeylerin yanı sıra pek çok müze var.
et cetera · vesaire (vs.)
Wir brauchen Stifte, Hefte, Papier etc.Kalem, defter, kâğıt vs. lazım.
eventuell · belki, duruma göre
Ich komme evtl. etwas später.Belki biraz geç gelirim.
gegebenenfalls · gerekirse, icabında
Bringen Sie ggf. Ihren Pass mit.Gerekirse pasaportunuzu da getirin.
vergleiche · karşılaştırınız (krş.)
Die Regel ist neu (vgl. S. 12).Kural yeni (krş. s. 12).
siehe · bakınız (bkz.)
Die Preise finden Sie in der Tabelle (s. unten).Fiyatları tabloda bulabilirsiniz (bkz. aşağısı).
in der Regel · genellikle, kural olarak
Der Zug ist i. d. R. pünktlich.Tren genellikle dakiktir.
oder Ähnliches · ya da benzeri
Bringen Sie einen Ausweis o. Ä. mit.Kimlik ya da benzeri bir belge getirin.
zum Teil · kısmen
Die Straßen sind z. T. gesperrt.Yollar kısmen kapalı.
vor allem · özellikle, her şeyden önce
Im Sommer kommen v. a. Familien.Yazın özellikle aileler geliyor.
beispielsweise · örneğin
Man kann bspw. mit dem Rad fahren.Örneğin bisikletle de gidilebilir.
En çok karıştırılan: bzw.
bzw. çoğu zaman «ya da» diye çevrilir ama asıl işi sırasıyla demektir: Anna und Tom sind 20 bzw. 22 Jahre alt. Anna 20, Tom 22 yaşında. Basit bir «ya da» için oder yeterli; bzw. daha resmî bir sözcüktür, konuşmada pek kullanılmaz.
💶Fiyat, sayı ve süre
İlan, fatura, kira sözleşmesi ve tren tarifesinde bunlar olmadan tek satır okunmaz. Özellikle inkl. ile zzgl. farkı paraya dokunur: biri «dahil», öteki «üstüne eklenecek» demektir.
circa · yaklaşık (yak.)
Die Fahrt dauert ca. zwei Stunden.Yolculuk yaklaşık iki saat sürüyor.
inklusive · dahil
Das Zimmer kostet 80 Euro inkl. Frühstück.Oda kahvaltı dahil 80 avro.
zuzüglich · hariç, üstüne eklenerek
Die Miete beträgt 600 Euro zzgl. Nebenkosten.Kira, yan giderler hariç 600 avro.
Mehrwertsteuer · KDV
Alle Preise verstehen sich inkl. MwSt.Bütün fiyatlara KDV dahildir.
Million · milyon
Das Haus kostet 1,2 Mio. Euro.Ev 1,2 milyon avro.
Nummer · numara (No.)
Der Bus Nr. 3 fährt zum Bahnhof.3 numaralı otobüs istasyona gidiyor.
Seite · sayfa (s.)
Lesen Sie bitte den Text auf S. 25.Lütfen 25. sayfadaki metni okuyun.
Stunde · saat (süre olarak)
Der Kurs dauert 1,5 Std.Kurs bir buçuk saat sürüyor.
Minute · dakika (dk.)
Der Bus kommt in 5 Min.Otobüs 5 dakika sonra geliyor.
Jahrhundert · yüzyıl (yy.)
Die Kirche stammt aus dem 12. Jh.Kilise 12. yüzyıldan kalma.
Ölçü birimleri ayrı bir kuraldır: km, kg, m, l, g ve para birimi € hiç nokta almaz (Duden D2). 5 km, 2 kg yazılır; «5 km.» yanlıştır.
✉️Mektup, adres ve form
Almanya’da resmî bir yazı aldığınızda, bir form doldurduğunuzda ya da bir zarfın üstünü okuduğunuzda bunlarla karşılaşırsınız. geb. kısaltmasına dikkat: doğum tarihinin önündeyse «doğumlu», bir kadının adından sonra geliyorsa kızlık soyadı demektir.
Frau · Bayan, Hanım
Ich habe einen Termin bei Fr. Klein.Klein Hanım’la randevum var.
Doktor · Dr. (unvan)
Die Praxis von Dr. Weber ist im 2. Stock.Dr. Weber’in muayenehanesi 2. katta.
Straße · cadde, sokak (Cad., Sk.)
Die Adresse ist Berliner Str. 12.Adres: Berliner Caddesi 12.
Telefon · telefon (Tel.)
Sie erreichen uns unter Tel. 030 123456.Bize 030 123456 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Hauptbahnhof · merkez tren istasyonu (Gar)
Wir treffen uns um acht am Hbf.Saat sekizde merkez istasyonda buluşuyoruz.
geboren / geborene · doğumlu; kızlık soyadı
Frau Weber, geb. Schulz, wohnt in Köln.Kızlık soyadı Schulz olan Weber Hanım Köln’de oturuyor.
ledig · bekâr
Familienstand: led.Medeni hâl: bekâr.
verheiratet · evli
Familienstand: verh., zwei KinderMedeni hâl: evli, iki çocuk
Absender · gönderen (zarfta)
Abs.: Lena Wolf, Gartenweg 4, 10115 BerlinGönderen: Lena Wolf, Gartenweg 4, 10115 Berlin
Anlage · ek (mektup eki)
Anl.: Lebenslauf, ZeugnisseEkler: özgeçmiş, diplomalar
im Auftrag · adına (imzada)
i. A. Thomas Berg, KundenserviceMüşteri hizmetleri adına Thomas Berg
um Antwort wird gebeten · lütfen cevap veriniz (LCV)
Wir feiern am 5. Mai – u. A. w. g. bis zum 20. April.5 Mayıs’ta kutluyoruz — 20 Nisan’a kadar LCV.
Mektup ve e-postanın bütün kalıpları — selamlama, rica, kapanış — için: Almanca yazma kalıpları.
📏Nokta ne zaman konur? Dört kural
Kısaltmalarda yapılan yazım hatalarının neredeyse tamamı noktayla ilgilidir. Duden bu konuda dört kural veriyor; hepsi aşağıda, kendi örnekleriyle.
D1Yazı kısaltması nokta alır.
Konuşmada tam hâli söylenen her kısaltma: Dr., usw., Nr.. Çok parçalıysa her parça kendi noktasını alır ve Duden parçaları boşlukla ayırır: z. B., d. h., u. a.
D2Ölçü, yön ve para birimi nokta almaz.
m, kg, km, €. Yönler de öyle: NO (Nordost, kuzeydoğu).
D3Harf ya da kelime gibi okunan kısaltma nokta almaz.
EU, Lkw, TÜV. «L.K.W.» diye yazmak Almancada yanlıştır.
D4Cümle kısaltmayla bitiyorsa ikinci nokta konmaz.
Kısaltmanın noktası cümlenin de noktasıdır: Ich kaufe Brot, Milch usw. Noktasız kısaltmada cümle noktası normal şekilde gelir: Das Paket kommt mit der DB.
🔠Harf harf okunanlar
Bu kısaltmaları okumak için Almanca harflerin adlarını bilmek gerekir: W «ve», Z «tset», C «tse», V «fau», H «ha». Türkçedeki gibi «ve-ce» ya da «ze» demek en sık yapılan hatadır. Harflerin tamamı: Alman alfabesi ve harflerin okunuşu.
derLastkraftwagen
okunuşu: el-ka-ve · kamyon, tır
derPersonenkraftwagen
okunuşu: pe-ka-ve · otomobil, binek araç
dasKraftfahrzeug
okunuşu: ka-ef-tset · motorlu taşıt
dieEuropäische Union
okunuşu: e-u · Avrupa Birliği (AB)
die (çoğul)United States of America
okunuşu: u-es-a · ABD
dieBundesrepublik Deutschland
okunuşu: be-er-de · Almanya Federal Cumhuriyeti
dieDeutsche Bahn
okunuşu: de-be · Alman Demiryolları
derIntercity-Express
okunuşu: i-tse-e · hızlı tren
dieGesellschaft mit beschränkter Haftung
okunuşu: ge-em-be-ha · limited şirket (Ltd. Şti.)
dieAktiengesellschaft
okunuşu: a-ge · anonim şirket (A.Ş.)
dieWohngemeinschaft
okunuşu: ve-ge · paylaşımlı ev, öğrenci evi
diePostleitzahl
okunuşu: pe-el-tset · posta kodu
dasZweites Deutsches Fernsehen
okunuşu: tset-de-ef · Alman kamu televizyon kanalı
Artikel nereden gelir?
Kısaltmanın artikeli, tam hâlinin son kelimesinden gelir: der Wagen → der Lkw · die Gesellschaft → die GmbH · das Fernsehen → das ZDF. Birleşik isimlerdeki kuralın aynısı (bkz. Almancadaki en uzun kelime). USA ise çoğuldur: in den USA (ABD’de).
Çoğulda harf kısaltmaları çoğunlukla -s alır: die Lkws, die GmbHs. Duden die Lkw biçimini de doğru sayıyor; LKW diye büyük harfle yazım da geçerli.
🗣️Kelime gibi okunanlar
Bazı kısaltmalar o kadar yerleşmiştir ki Almanlar onları sıradan bir kelime gibi söyler; tam hâlini çoğu kişi günlük konuşmada hiç kullanmaz. Almanya’da okuyan, çalışan ya da çocuğunu kreşe yazdıran herkes bunları ilk haftada duyar.
derTechnischer Überwachungsverein
okunuşu: tüf · araç muayenesi yapan kurum
dieKindertagesstätte
okunuşu: kita · kreş, gündüz bakımevi
der / dieAuszubildende / Auszubildender
okunuşu: atsuubi · meslek eğitimindeki çırak
dieUniversität
okunuşu: uni · üniversite
dasAbitur
okunuşu: abi · lise bitirme sınavı ve diploması
dasBundesausbildungsförderungsgesetz
okunuşu: baa-fök · öğrenci için devlet desteği (burs/kredi)
💬Mesajlaşmada kullanılanlar
WhatsApp ve SMS dilinin kısaltmaları. Arkadaşınıza yazarken rahatça kullanabilirsiniz; resmî e-postada kullanmayın. Resmî bir e-postayı «MfG» diye bitirmek özensiz, hatta kaba görünür; kapanışı her zaman açık yazın.
Liebe Grüße · sevgiler
Viele Grüße · selamlar
Mit freundlichen Grüßen · saygılarımla
hab dich lieb · seni seviyorum (aile ve arkadaş arasında)
vielleicht · belki
keine Ahnung · hiç fikrim yok
kein Problem · sorun değil
Wochenende · hafta sonu
meiner Meinung nach · bence
gute Nacht · iyi geceler (8 = acht → Nacht)
Kısaltmalar mesajda genellikle küçük harfle yazılır (lg, hdl); büyük/küçük harfin burada kuralı yoktur.
✏️Kendiniz deneyin: yüksek sesle okuyun
Aşağıdaki cümleleri bir Alman nasıl okurdu? Önce kendiniz sesli söyleyin, sonra cevabı açıp kendi okuyuşunuzla karşılaştırın. Cevaptaki cümleye dokunursanız dinleyebilirsiniz.
Das Ticket kostet 20 € inkl. MwSt.
Das Ticket kostet zwanzig Euro inklusive Mehrwertsteuer.
İki kısaltma arka arkaya: inkl. ve MwSt. Cümle sonundaki nokta ayrıca yazılmadı (Duden D4) — MwSt.‘nin noktası cümlenin de noktası.
Wir treffen uns ca. um 18 Uhr am Hbf.
Wir treffen uns circa um achtzehn Uhr am Hauptbahnhof.
Hbf. tabelada genellikle noktasız görünür; yazıda nokta alır. Okurken her zaman tam hâli söylenir.
Er hat einen Lkw und zwei Pkws.
🔊 Lkw «el-ka-ve», Pkws «pe-ka-ves»
Harf kısaltmaları harf harf okunur ve çoğulda -s alabilir (die Pkws). Duden die Pkw biçimini de doğru kabul ediyor.
Die Kita ist v. a. im Sommer voll.
Die Kita ist vor allem im Sommer voll.
Kita kelime gibi okunur, v. a. ise açılarak okunur: «vor allem». İkisi aynı cümlede, iki farklı okuma kuralı.
Sıkça Sorulan Sorular
Almanca z. B. ne demek, nasıl okunur?
z. B. «zum Beispiel» kısaltmasıdır ve «örneğin» demektir. Almanlar yüksek sesle okurken harfleri söylemez, tam hâlini söyler: «tsum bayşpiil». Noktalı kısaltmaların neredeyse hepsi böyle okunur.
z.B. mi yazılır, z. B. mi?
Duden kendi yazımında çok parçalı kısaltmaları boşlukla verir (a. D., z. B.). Günlük yazıda ve mesajlarda bitişik z.B. de çok görülür. Sınavda, dilekçede ve resmî e-postada boşluklu yazın, bir metnin içinde de tek biçimde kalın.
bzw. ne demek? «oder» ile farkı ne?
bzw. = beziehungsweise. En sık iki anlamı var: sırasıyla (20 bzw. 22 Jahre — biri 20, öteki 22 yaşında) ve daha doğrusu. Düz bir «ya da» için oder yeterlidir; bzw. daha resmî, yazı diline ait bir sözcüktür.
Kısaltma cümlenin sonundaysa iki nokta mı konur?
Hayır. Duden’e göre kısaltmanın noktası aynı zamanda cümlenin noktasıdır: Ich kaufe Brot, Milch usw. Noktasız bir kısaltma (EU, Lkw) cümlenin sonundaysa cümle noktası normal şekilde konur.
Lkw’nin artikeli ve çoğulu nedir?
Duden’e göre der Lkw, iyelik hâli des Lkw ya da des Lkws, çoğulu die Lkw ya da die Lkws. Büyük harfle LKW yazımı da geçerlidir. Artikel her zaman tam hâlin son kelimesinden gelir: der Wagen → der Lkw.
Mesajlarda LG, VG, MfG ne demek? Resmî e-postada kullanılır mı?
LG = Liebe Grüße (sevgiler), VG = Viele Grüße (selamlar), MfG = Mit freundlichen Grüßen (saygılarımla). Resmî e-postada kapanışı açık yazın: resmî bir yazıda «MfG» gibi bir kısaltma özensiz görünür, okuyan da bunu umursamazlık diye algılayabilir.
Devamı
Haftanın günleri ve ayların kısaltmaları (Mo., Di., Jan., Feb.) ayrı bir sayfada: Almanca günler, aylar ve mevsimler.
