Tıbbi Terim ve Halk Dili — Fachsprache, Laiensprache
Tıbbi Terim ve Halk DiliFachbegriffe für Patienten erklären
Hekim, meslektaşlarıyla konuşurken ve rapor yazarken tıbbi terimleri, hastayla konuşurken günlük dili kullanır. Bu sayfada organ sistemlerine göre en sık kullanılan terimleri ve günlük dildeki karşılıklarını, muayenede kullanılan fiilleri, sık kullanılan sıfatları ve terimleri anlamanızı sağlayan kelime parçalarını bulabilirsiniz. Almanca kelime ve cümlelere dokunarak telaffuzlarını dinleyebilirsiniz.
Organ sistemlerine göre terimler
İlk sütundaki ifadeler daha çok raporlarda ve meslektaşlarla konuşurken, ikinci sütundakiler ise hastalarla konuşurken kullanılır. (Pl.) çoğul demektir.
Kalp ve dolaşım Herz und Kreislauf
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| der Myokardinfarkt | der Herzinfarkt | kalp krizi |
| die Angina pectoris | die Brustenge | anjina, göğüste sıkışma |
| die Herzinsuffizienz | die Herzschwäche | kalp yetmezliği |
| die Hypertonie | der Bluthochdruck | yüksek tansiyon |
| die Hypotonie | der niedrige Blutdruck | düşük tansiyon |
| die Tachykardie | das Herzrasen | hızlı kalp atışı (taşikardi) |
| die Arrhythmie | die Herzrhythmusstörung | ritim bozukluğu |
| die Venenthrombose | das Blutgerinnsel in einer Vene | toplardamarda pıhtı (ven trombozu) |
| der Apoplex | der Schlaganfall | inme |
Solunum Atemwege
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| die Pneumonie | die Lungenentzündung | zatürre |
| die Dyspnoe | die Atemnot | nefes darlığı |
| die Hämoptyse | das Abhusten von Blut | öksürükle kan gelmesi (hemoptizi) |
| das Asthma bronchiale | das Asthma | astım |
Sindirim Verdauung
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| die Gastritis | die Magenschleimhautentzündung | gastrit |
| das Ulcus ventriculi | das Magengeschwür | mide ülseri |
| die Appendizitis | die Blinddarmentzündung | apandisit |
| die Cholezystolithiasis | die Gallenblasensteine (Pl.) | safra kesesi taşı |
| die Hepatitis | die Leberentzündung | hepatit |
| der Ikterus | die Gelbsucht | sarılık |
| die Nausea | die Übelkeit | bulantı |
| die Emesis | das Erbrechen | kusma |
| die Obstipation | die Verstopfung | kabızlık |
| die Diarrhö | der Durchfall | ishal |
Böbrek ve idrar yolları Niere und Harnwege
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| die Zystitis | die Blasenentzündung | idrar kesesi iltihabı (sistit) |
| die Nephrolithiasis | die Nierensteine (Pl.) | böbrek taşı |
| die Niereninsuffizienz | die Nierenschwäche | böbrek yetmezliği |
| die Harninkontinenz | der ungewollte Urinverlust | idrar kaçırma |
Metabolizma ve hormonlar Stoffwechsel und Hormone
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| der Diabetes mellitus | die Zuckerkrankheit | şeker hastalığı |
| die Hypoglykämie | die Unterzuckerung | kan şekeri düşmesi |
| die Hypothyreose | die Schilddrüsenunterfunktion | tiroidin az çalışması |
| die Adipositas | das starke Übergewicht | obezite |
| die Anämie | die Blutarmut | kansızlık |
Sinir sistemi Nervensystem
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| die Zephalgie | die Kopfschmerzen (Pl.) | baş ağrısı |
| die Vertigo | der Schwindel | baş dönmesi |
| die Synkope | die Ohnmacht | bayılma |
| die Parese | die unvollständige Lähmung | kısmi felç, güç kaybı |
| die Commotio cerebri | die Gehirnerschütterung | beyin sarsıntısı |
Kas ve iskelet sistemi Bewegungsapparat
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| die Fraktur | der Knochenbruch | kemik kırığı |
| die Distorsion | die Verstauchung | burkulma |
| die Luxation | die Ausrenkung | çıkık |
| die Arthrose | der Gelenkverschleiß | kireçlenme (artroz) |
| die Lumbago | der Hexenschuss | bel tutulması |
Deri Haut
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| der Pruritus | der Juckreiz | kaşıntı |
| das Exanthem | der Hautausschlag | döküntü |
| das Hämatom | der Bluterguss | morluk |
| die Zyanose | die Blaufärbung der Haut | morarma (siyanoz) |
| das Ödem | die Schwellung | ödem, şişlik |
Muayene ve tedavi fiilleri
Muayeneyi hastaya anlatırken halk dilindeki fiili kullanın: Ich höre jetzt Ihre Lunge ab.
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| auskultieren | abhören | stetoskopla dinlemek |
| palpieren | abtasten | elle muayene etmek |
| perkutieren | abklopfen | parmakla vurarak muayene etmek |
| inspizieren | ansehen | gözle incelemek |
| applizieren | verabreichen | (ilaç) vermek, uygulamak |
| injizieren | spritzen | enjeksiyon yapmak |
| reanimieren | wiederbeleben | yeniden canlandırmak (resüsitasyon) |
| exzidieren | herausschneiden | kesip çıkarmak |
Günlük dilde kullanılan bu fiillerin çoğu ayrılabilen fiillerdir: Ich höre die Lunge ab. Ich habe die Lunge abgehört. Raporda bu fiiller çoğunlukla edilgen yapıda, ortaç biçimiyle kullanılır: Die Lunge wurde auskultiert. Das Abdomen wurde palpiert.
Sık kullanılan sıfatlar ve ilaç uygulama yolları
| Terim | Halk dili | Türkçe |
|---|---|---|
| akut | plötzlich auftretend, von kurzer Dauer | ani başlayan, kısa süreli |
| chronisch | lang andauernd | uzun süreli, süregen |
| benigne | gutartig | iyi huylu |
| maligne | bösartig | kötü huylu |
| bilateral | beidseitig | iki taraflı |
| rezidivierend | wiederkehrend | tekrarlayan |
| oral (p. o.) | über den Mund | ağızdan |
| intravenös (i. v.) | in die Vene | toplardamar içine (damardan) |
| subkutan (s. c.) | unter die Haut | deri altına |
Terimleri çözmek: kelime parçaları
Terimlerin çoğu Latince ve Yunanca kökenli parçalardan oluşur. Bu parçaları tanırsanız yeni bir terimin anlamını da tahmin edebilirsiniz.
| Parça | Anlamı | Türkçe | Örnek | Halk dili |
|---|---|---|---|---|
| -itis | die Entzündung | iltihap | die Gastritis | die Magenschleimhautentzündung |
| -algie | der Schmerz | ağrı | die Neuralgie | der Nervenschmerz |
| -ektomie | die operative Entfernung | ameliyatla çıkarma | die Appendektomie | die Blinddarmoperation |
| -tomie | der operative Schnitt | ameliyatla açma, kesi | die Laparotomie | die Bauchöffnung |
| -skopie | die Spiegelung | endoskopik inceleme | die Gastroskopie | die Magenspiegelung |
| -om | die Geschwulst | genellikle kitle veya tümör (istisna: das Hämatom = morluk) | das Lipom | die Fettgeschwulst |
| hyper- | über, zu viel | aşırı, fazla | die Hyperglykämie | der hohe Blutzucker |
| hypo- | unter, zu wenig | düşük, az | die Hypoglykämie | die Unterzuckerung |
| tachy- | schnell | hızlı | die Tachykardie | das Herzrasen |
| brady- | langsam | yavaş | die Bradykardie | der langsame Herzschlag |
| dys- | gestört | bozuk | die Dysphagie | die Schluckstörung |
Organ kökleri
| Kök | Organ | Türkçe | Örnek |
|---|---|---|---|
| kardi- | das Herz | kalp | die Kardiologie |
| pneum- | die Lunge | akciğer | die Pneumonie |
| gastr- | der Magen | mide | die Gastritis |
| hepat- | die Leber | karaciğer | die Hepatitis |
| nephr- | die Niere | böbrek | die Nephrolithiasis |
| zyst- | die Blase | kese, idrar kesesi | die Zystitis |
| enter- | der Darm | bağırsak | die Enteritis |
| derm- | die Haut | deri | die Dermatitis |
| arthr- | das Gelenk | eklem | die Arthrose |
| oste- | der Knochen | kemik | die Osteoporose |
| neur- | der Nerv | sinir | die Neuralgie |
| häm- | das Blut | kan | das Hämatom |
İpuçları
- Hastayla konuşurken genellikle günlük dil, rapor yazarken ve meslektaşlarla konuşurken ise tıbbi terimler kullanılır. Bu ayrım kesin değildir: «Herzinfarkt», «Schlaganfall» gibi kelimeler tıp dilinde de yaygındır; anlamını açıkladığınız sürece hastayla konuşurken de tıbbi terim kullanabilirsiniz.
- Hastanın anlattığı şikâyet muayene bulgusu değildir: hasta «Herzrasen» diyorsa ve ölçümle taşikardi saptanmamışsa rapora «Patient berichtet über Herzrasen» yazılır.
- Terimi söyleyip hemen açıklamak da işe yarar: Sie haben eine Gastritis, also eine Entzündung der Magenschleimhaut.
- Latince ve Yunanca kökenli parçaları tanırsanız bilmediğiniz bir terimin anlamını da çıkarabilirsiniz: Appendektomie = Appendix + -ektomie.
- Günlük dildeki karşılık bazen terimle tam olarak örtüşmez: Blinddarmentzündung günlük dilde yerleşmiş bir kullanımdır; anatomik olarak iltihaplanan yapı Wurmfortsatz‘tır.
- Terimlerin artikellerini de öğrenin; raporda ve sunumda artikelleri doğru kullanmanız dikkat çeker.
Alıştırmalar
Wie sagen Sie es dem Patienten?
Terimin halk dilindeki karşılığını seçin.
die Pneumonie
der Apoplex
der Ikterus
das Hämatom
die Distorsion
die Hypoglykämie
Was bedeutet der Wortteil?
Kelime parçasının anlamını seçin.
-itis
-ektomie
-skopie
-algie
brady-
Verben und Adjektive
Halk dilindeki karşılığı seçin.
auskultieren
palpieren
applizieren
maligne
chronisch
Sıkça Sorulan Sorular
Hekimler için yapılan Fachsprachprüfung’da terim bilgisi ayrıca sınanıyor mu?
Eyalete göre değişir. Hessen’de hekimler için yapılan sınavın başında 20 dakikalık bir terim testi var. Genel olarak hastayla görüşürken tıbbi terimleri hastanın anlayacağı şekilde açıklamanız, meslektaşlarınızla görüşürken ve rapor yazarken de doğru kullanmanız beklenir. Hemşirelik sınavları farklı şekilde yapılır; başvuracağınız kurumun güncel açıklamalarına bakın.
Hastayla konuşurken hiç tıbbi terim kullanmamalı mıyım?
Söyleyebilirsiniz ama hemen açıklamalısınız: «Sie haben eine Venenthrombose, also ein Blutgerinnsel in einer Vene.» Tıbbi terimi açıklamazsanız hasta ne demek istediğinizi anlayamaz.
Terimler Latince mi yazılır, Almanca mı?
İkisi de kullanılır. Almancada çoğu terim Almanca yazım kurallarına göre yazılır (Appendizitis, Zystitis); bazıları ise Latince biçimini korur (Angina pectoris, Ulcus ventriculi, Diabetes mellitus).
Sınavın nasıl yapıldığına ilişkin kaynaklar: LAVG Brandenburg — Hinweise Fachsprachtest Ärzte (Stand April 2026); Landesärztekammer Hessen — Merkblatt Fachsprachprüfungen.
İlgili sayfalar
Yeni Almanca içeriklerinden ilk siz haberdar olun
Yeni ders, sınav kaynağı ve çalışma materyali yayınlandığında e-postanıza kısa bir bildirim gönderelim. İstediğiniz an çıkabilirsiniz.
