Infinitivkonstruktionen — um zu · ohne zu · anstatt zu (B1)
Infinitivkonstruktionen — um zu · ohne zu · anstatt zu Amaç, olumsuz koşul ve alternatif bildiren infinitiv yapıları · B1
um…zu, ohne…zu ve anstatt…zu yapıları belirli bir fiille bağlı değildir — bağımsız işlevsel yapılardır. Her üçünde de fiil infinitiv olarak cümle sonuna gider ve yapının kendi öznesi yoktur (ana cümleyle aynı özne paylaşılır).
Üç temel yapı
um … zu
Amaç bildiren yapı — “… için / … amacıyla”. Türkçedeki “-mak için” yapısına karşılık gelir.
Hauptsatz + , + um + … + zu + Inf.
Er lernt viel, um die Prüfung zu bestehen.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Sınavı geçmek için çok çalışıyor.Sie spart Geld, um eine Reise zu machen.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Seyahat yapmak için para biriktiriyor.
ohne … zu
Olumsuz koşul bildiren yapı — “… -madan / … -maksızın”. Beklenen bir eylemin gerçekleşmediğini anlatır.
Hauptsatz + , + ohne + … + zu + Inf.
Er ging weg, ohne sich zu verabschieden.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Veda etmeden gitti.Sie aß alles auf, ohne ein Wort zu sagen.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Tek kelime söylemeden her şeyi yedi.
anstatt … zu
Alternatif bildiren yapı — “… yapmak yerine”. Yapılabilecek bir şeyin yapılmadığını, onun yerine başka bir şeyin yapıldığını anlatır.
Hauptsatz + , + anstatt + … + zu + Inf.
Er schaut fern, anstatt zu lernen.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Ders çalışmak yerine televizyon izliyor.Sie hat geweint, anstatt das Problem zu lösen.
🇹🇷 Çeviriyi göster
Sorunu çözmek yerine ağladı.
⚠️ Özne uyumu zorunlu: Bu üç yapıda ana cümle ve infinitiv yapısının öznesi aynı olmalıdır. Özneler farklıysa infinitiv yapısı kullanılamaz; damit / ohne dass / anstatt dass gibi tam yan cümle kurulur.
✅ Er lernt, um die Prüfung zu bestehen. (aynı özne: er)
❌ Er lernt, um sie die Prüfung zu bestehen. → ✅ Er lernt, damit sie die Prüfung besteht.
✅ Er lernt, um die Prüfung zu bestehen. (aynı özne: er)
❌ Er lernt, um sie die Prüfung zu bestehen. → ✅ Er lernt, damit sie die Prüfung besteht.
Ayrılabilir (trennbar) fiillerde zu
Ayrılabilir fiillerde zu, önek ile fiil kökü arasına girer:
| Fiil | um zu ile | Türkçe |
|---|---|---|
| aufmachen | um aufzumachen | açmak için |
| einladen | um einzuladen | davet etmek için |
| abschließen | ohne abzuschließen | kilitlemeden |
| aufstehen | anstatt aufzustehen | kalkmak yerine |
damit / ohne dass / anstatt dass — farklı özne durumunda
| Infinitiv yapısı (aynı özne) | Yan cümle (farklı özne) |
|---|---|
| Er ruft an, um ihr zu helfen. | Er ruft an, damit sie Hilfe bekommt. |
| Sie geht, ohne sich zu bedanken. | Sie geht, ohne dass er etwas merkt. |
| Er schläft, anstatt zu lernen. | Er schläft, anstatt dass er hilft. |
Alıştırmalar
-
Er fährt nach Berlin. Er will seinen Freund besuchen. → um … zu ile birleştirin.
✅ Cevap
Er fährt nach Berlin, um seinen Freund zu besuchen. -
Sie hat das Zimmer verlassen. Sie hat die Tür nicht zugemacht. → ohne … zu ile.
✅ Cevap
Sie hat das Zimmer verlassen, ohne die Tür zuzumachen. (trennbar: zu + zu + machen) -
Er kauft ein neues Handy. Er repariert das alte nicht. → anstatt … zu ile.
✅ Cevap
Er kauft ein neues Handy, anstatt das alte zu reparieren.
Altın Kart — um/ohne/anstatt zu
- um … zu = amaç; ohne … zu = olumsuz koşul; anstatt … zu = alternatif.
- Her üçünde de fiil infinitiv olarak cümle sonuna gider.
- Özne farklıysa: damit / ohne dass / anstatt dass + tam yan cümle.
- Ayrılabilir fiillerde zu önek ile kök arasına girer: aufzumachen, einzuladen, abzuschließen.
- Modal fiilli yapılarda infinitiv iki parça: um es reparieren zu können → zu können en sona.
