Almanca Sıra Sayıları ve Tarih — Ordinalzahlen und Datum (A2)
Almanca Sıra Sayıları ve Tarih Ordinalzahlen und Datum — der erste, am dritten Mai, 1990 geboren
Almancada tarih söylerken aynı anda iki şeyi bilmen gerekiyor: sıra sayısının eki ve o sayının cümlede hangi hâle girdiği. “3 Mayıs” demek yetmiyor, der dritte Mai deniyor; “3 Mayıs’ta” dediğinde biçim yine değişiyor, am dritten Mai oluyor. Kuralın kendisi kısa aslında. Asıl zorlayan, konuşurken bunu düşünmeden yapabilmek.
Aşağıda önce sıra sayısının nasıl kurulduğunu, sonra tarihin konuşmada ve yazışmada hangi kalıba girdiğini bulacaksın. Derste en çok karıştırılan yer yıl okuma oluyor; ona ayrı bir başlık ayırdım. Örnek kartlarına tıklarsan telaffuzu dinleyebilirsin.
Sıra sayısı nasıl kurulur
Sayının sonuna ek getirilir ve ortaya bir sıfat çıkar. Ek iki gruba ayrılıyor:
Kural: 19’a kadar -te, 20’den sonra -ste
1–19: vier → vierte · fünf → fünfte · neunzehn → neunzehnte
20 ve üstü: zwanzig → zwanzigste · hundert → hundertste · tausend → tausendste
Sınırı 19/20 diye aklında tut; bu kadarı yeterli.
Dört tanesi kurala uymaz
Bunlar ezber: erste (1.), dritte (3.), siebte (7.), achte (8.)
Dikkat: sieben’deki -en düşüyor (siebente değil siebte), acht’a ikinci bir t eklenmiyor (achtte değil achte).
| Rakam | Sayı | Sıra sayısı | Türkçe |
|---|---|---|---|
| 1. | eins | erste | birinci |
| 2. | zwei | zweite | ikinci |
| 3. | drei | dritte | üçüncü |
| 4. | vier | vierte | dördüncü |
| 7. | sieben | siebte | yedinci |
| 8. | acht | achte | sekizinci |
| 19. | neunzehn | neunzehnte | on dokuzuncu |
| 20. | zwanzig | zwanzigste | yirminci |
| 31. | einunddreißig | einunddreißigste | otuz birinci |
| 100. | hundert | hundertste | yüzüncü |
Rakamla yazarken nokta koy
Almancada sayının arkasındaki nokta “bu bir sıra sayısıdır” demektir. 3. yazarsın, dritte okursun.
der 3. Mai = der dritte Mai · am 8. April = am achten April
Türkçedeki “3.” ile aynı mantık. Noktayı unutursan sayı adet bildirir: 3 Mai yanlış, 3. Mai doğru.
Sıra sayısı bir sıfattır, çekilir
Buradan sonrası aslında sıfat çekimi konusu. Sıra sayısı isimden önce geldiğinde artikele ve hâle göre ek alır:
| Hâl | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|
| Nominativ | der erste Tag | ilk gün |
| Akkusativ | für den ersten Tag | ilk gün için |
| Dativ | am ersten Tag | ilk günde |
| Genitiv | während des ersten Tages | ilk gün boyunca |
✅ Pratik kısayol
Belirli artikelle kullanıyorsan yalnızca iki biçim görürsün: yalın hâlde -e, diğer hemen her yerde -en.
der erste Mai · am ersten Mai · seit dem ersten Mai
Tarih söylemek
Konuşmada iki soru kalıbı dolaşır ve cevapları farklı biçim ister:
Cevap yalın hâlde: Heute ist der 3. Mai.
Cevap Dativ’de: Am 8. April.
Yıl için “in” gerekmez, sayı doğrudan söylenir.
İkisi de Dativ: vom ersten … zum fünfzehnten.
Türkçe konuşanların takıldığı yerler
1. Yıl söylerken “in” koymak
Türkçedeki “1990’da” kalıbı yüzünden in 1990 demek çok yaygın. Almancada yıl ya çıplak söylenir ya da im Jahr ile.
❌ Ich bin in 1990 geboren. → ✅ Ich bin 1990 geboren. / ✅ im Jahr 1990
İngilizcedeki in 1990 alışkanlığı da aynı hataya iter.
2. 1100–1999 arası yıllar “yüz”lü okunur
1990, eintausendneunhundertneunzig değil neunzehnhundertneunzig’dir. Yani “on dokuz yüz doksan”.
1848 → achtzehnhundertachtundvierzig · 2026 → zweitausendsechsundzwanzig
2000’den sonrası normale döner: zweitausend…
3. Resmî yazışmada tarih
Mektup ve dilekçe başlığında şehir adından sonra den gelir, sayı Akkusativ’dedir:
Eskişehir, den 12. März 2026
Kısa biçimde yalnızca rakam da yazılır: 12.03.2026. Gün önce, ay sonra — Amerikan sırası değil.
4. Sıra sayısı isimleşince büyük harf
Arkasındaki isim düşerse sıra sayısı isim olur ve büyük harfle yazılır.
Er war der Erste. (O birinciydi.) · Ich nehme den Zweiten.
Sık kullanılan kalıplar
| Almanca | Türkçe | Not |
|---|---|---|
| zum ersten Mal | ilk kez | zweiten Mal = ikinci kez |
| in der dritten Woche | üçüncü haftada | Dativ |
| jeden zweiten Tag | iki günde bir | Akkusativ |
| die erste Etage | birinci kat | zemin kat = Erdgeschoss |
| Friedrich der Zweite | İkinci Friedrich | hükümdar adlarında |
| im 21. Jahrhundert | 21. yüzyılda | einundzwanzigsten |
Kendini yokla
Boşlukları içinden doldur, sonra aç.
Heute ist ___ 7. Juli. · Ich habe ___ 20. Mai Geburtstag. · Er ist ___ 1985 geboren. · Das ist mein ___ (3.) Versuch.
der (der siebte Juli — yalın hâl) · am (am zwanzigsten Mai — “-de/-da” için Dativ) · — (hiçbir şey; Er ist 1985 geboren, in gelmez) · dritter (mein dritter Versuch — belirsiz artikelden sonra -er)
Üçüncüsünde takılmak çok normal; o “in” alışkanlığı kolay gitmiyor. Alıştırmayla pekiştir.
Devamı
💬 Haftanın günleri, aylar ve mevsimler: Günler, aylar ve mevsimler →
Ordinalzahlen und Datum konusunu şimdi alıştırmayla pekiştir
