Finalsätze: um … zu / damit (amaç cümleleri (özne ayrımı))

Amaç yan cümleleri (Finalsätze) bir eylemin hangi niyetle yapıldığını, yani “ne amaçla” sorusunu yanıtlar. Almanca bunun için iki yol sunar. Ana cümle ile yan cümlenin öznesi aynıysa “um … zu” mastar yapısı kullanılır; özne tekrarlanmaz ve fiil “zu” ile birlikte sona gider: “Ich lerne fleißig, um die Goethe-Prüfung zu bestehen.” Özneler farklıysa “damit” bağlacı gelir; bu gerçek bir yan cümle olduğundan çekimli fiil en sona kayar: “Die Lehrerin spricht langsam, damit alle Studenten sie verstehen.” Ayrılabilen fiillerde “zu” önekle kök arasına girer: “um aufzustehen”, “um anzurufen”. Seçimin püf noktası her zaman öznelerin aynı mı, farklı mı olduğudur.

Burada özneleri karşılaştırıp “um … zu” mu yoksa “damit” mi gerektiğine karar verirsin; her yanıttan sonra hatanın kaynağını (özne uyuşması, fiil yeri ya da “zu” konumu) gösteren bir açıklama gelir. Böylece kuralı soyut olarak değil, gerçek cümleler üzerinde pekiştirirsin. Niyet ve gerekçe bildiren cümleleri akıcı kurmak, Goethe-Zertifikat B2, telc B2 ve TestDaF’ın yazma ve konuşma bölümlerinde puana doğrudan yansır; bu yüzden alıştırma, sınav öncesi tam da bu yapıyı hedefli biçimde çalıştırmak isteyen öğrencilere göredir.